ARTYKUŁ/PORADNIK
25 sie 2024
Uznanie długu - ułatw sobie egzekucję
Dowiedz się, na czym polega uznanie długu i w jaki sposób ułatwia wierzycielowi odzyskanie środków od dłużnika.
Ułatwiamy znalezienie informacji, których szukasz
Czym jest uznanie długu przez dłużnika? - definicja na podstawie kodeksu cywilnego
Uznanie długu zgodnie z kodeksem cywilnym to takie zachowanie dłużnika (wola dłużnika), z którego wynika, że akceptuje on w pełnej wysokości zadłużenie, które na nim ciąży, np. kwotę z nieopłaconej faktury. Uznanie długu oznacza łatwiejsze dochodzenie długu przez wierzyciela. Uznanie długu przerywa bieg przedawnienia i ułatwia zajęcie środków pieniężnych na rachunkach dłużnika.
Oświadczenie o uznaniu długu - w jakiej formie powinno być?
Przepisy nie ustanawiają konkretnej formy uznania długu, jednak dla celów dowodowych najlepiej, jeżeli będzie to pisemnie uznanie długu. Może to być też wiadomość e-mail. W takiej sytuacji, w razie postępowania sądowego, najłatwiej będzie udowodnić, że dłużnik uznał dług. Jeżeli dłużnik tylko powiedział, że uznaje dług, ale nie masz na to dowodu, sytuacja taka nie będzie do udowodnienia w sądzie. Ustne oświadczenie dłużnika zatem nie wystarczy.
Kodeksowo, najwyżej w „hierarchii” jest uznanie długu sporządzone w formie umowy między wierzycielem i dłużnikiem. Taka umowa uznania długu powinna precyzować wysokość zadłużenia, oświadczenie, że dłużnik uznaje dług, wskazywać podstawę długu i obowiązek jego zapłaty. Umowa i pisemne oświadczenia dłużnika to najsilniejsze dowody uznania długu.
Kiedy następuje uznanie długu?
Do uznania długu dochodzi w momencie podpisania umowy.
Jak powinno wyglądać pisemne oświadczenie dłużnika? (wzór uznania długu)
Ja, niżej podpisany Jan Kowalski, oświadczam, że w ramach prowadzonej przeze mnie działalności gospodarczej pod firmą Jan Kowalski Janex Spedycja (NIP: 123456789), zakupiłem od spółki ABC Sp. z o.o. (KRS: 00000000) towar w postaci mebli ogrodowych. Transakcję udokumentowano fakturą VAT nr 1/2024 z 01 stycznia 2024 roku, która opiewała na 50.000 zł. Do dnia dzisiejszego nie dokonałem zapłaty długu/zapłaciłem część długu w wysokości …. zł.
Wobec powyższego, oświadczam, że uznaję w całości dług wobec spółki ABC Sp. z o.o., wynikający z faktury VAT nr 1/2024 z 01 stycznia 2024 roku tj. co do kwoty 50.000 zł/co do kwoty pozostałej do zapłaty tj. … zł i zobowiązuję się zapłacić wskazaną należność w całości wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
W pisemnym uznaniu długu należy zawrzeć: oświadczenie o istnieniu długu, o jego pochodzeniu, wysokość długu, a także zobowiązanie do spłaty długu. Oświadczenie takie można modyfikować, np. dodając rozłożenie długu na raty. Można również wskazać termin, w którym nastąpi spłata długu. W treści uznania długu warto również wskazać numery NIP lub KRS, tak aby rozwiać wątpliwości co do firm, które brały udział w transakcji. Oświadczenie woli dłużnika w takiej formie to najlepszy dowód uznania długu.
Podobne zapisy powinny znaleźć się w umowie uznania długu.
Jeżeli dłużnik zalega w płatnościach za kilka faktur, możliwe jest jednocześnie uznanie długu w stosunku do kilku faktur/umów w jednym oświadczeniu. Uznanie długu oznacza, że dłużnik wie o swoim zobowiązaniu i deklaruje jego spłatę.
Po co właściwie jest uznanie długu? Co dla wierzyciela oznacza uznanie roszczenia (długu) przez dłużnika?
Uznanie długu oznacza szereg pozytywnych dla wierzyciela konsekwencji. Przede wszystkim, uznanie długu prowadzi do przerwania biegu terminu przedawnienia. Uznanie ułatwia również egzekwowanie zaległości, ponieważ po wszczęciu postępowania sądowego, umożliwia (pod pewnymi warunkami) wystąpienie do komornika z wnioskiem o zajęcie środków na kontach bankowych dłużnika.
Uznanie długu a przedawnienie - czy uznanie długu przerywa termin przedawnienia?
Większość roszczeń w prawie ulega przedawnieniu. Termin przedawnienia zaczyna się od dnia, kiedy roszczenie jest wymagalne. W przypadku zaległej zapłaty, termin przedawnienia roszczenia zacznie upływać od dnia, kiedy dłużnik miał zapłacić. Po terminie przedawnienia, wierzyciel nie może pozywać dłużnika. W takie sytuacji, uznanie długu faktycznie może pomóc wierzycielom wydłużyć sobie czas na dochodzenie zapłaty.
Przykład nr 1
Spółka ABC Sp. z o.o. sprzedała spółce DEF Sp. z o.o. ręczniki za kwotę 5.000 zł. Zgodnie z fakturą, płatność miała nastąpić do 01 października 2024 roku. Oznacza to, że 01 października zacznie się bieg terminu przedawnienia.
Przy sprzedaży między przedsiębiorcami, termin przedawnienia roszczenia wierzyciela wynosi 2 lata, ze skutkiem na koniec roku kalendarzowego. W naszym przykładzie, roszczenie przedawni się więc z końcem 2026 roku. Do tego momentu spółka ABC Sp. z o.o. może złożyć pozew o zapłatę długu. Po tym czasie, nie można złożyć pozwu, a spółka DEF Sp. z o.o. nie musi nic płacić.
W naszym przykładzie, uznanie długu przed upływem 2026 roku, spowoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia. Oznacza to, że 2-letni termin przedawnienia będzie biegł od nowa od momentu uznania długu.
Przykład poniżej.
Przykład nr 2
Spółka ABC Sp. z o.o. sprzedała spółce DEF Sp. z o.o. ręczniki za kwotę 5.000 zł. Zgodnie z fakturą, płatność miała nastąpić do 01 października 2024 roku. Jak już wiesz, w tym przypadku roszczenie przedawni się z końcem 2026 roku. Po tym czasie, spółka ABC Sp. z o.o. nie będzie mogła pozwać DEF Sp. z o.o. o zapłatę. Jednak, 01 czerwca 2026 roku, prezesi obu spółek dogadali się, że podpiszą umowę o uznaniu długu. Obie strony zgodziły się na taką formę uznania długu. Na taki sposób uznania naciskał prezes ABC Sp. z o.o., bo wiedział, że to najlepszy dowód uznania długu. Do uznania długu doszło tego samego dnia, tj. 01 czerwca 2026 roku, kiedy prezesi podpisali umowę. W ten sposób doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.
Co w takim wypadku z przedawnieniem?
Okres 2 lat (przedawnienie z umowy sprzedaży) będzie biegł od nowa, od momentu uznania roszczenia, czyli w tym wypadku od dnia zawarcia umowy o uznaniu. W takiej sytuacji, roszczenie spółki ABC Sp. z o.o. o zapłatę przedawni się z końcem 2028 roku. Początek biegu przedawnienia zostanie przesunięty na 01 czerwca 2026 roku.
Co, gdy dłużnik uznał dług po upływie terminu przedawnienia?
Uznanie długu zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, przerywa bieg przedawnienia. Żeby do tego doszło, oświadczenie musi być złożone przed upływem tego terminu. Jeżeli dłużnik uznaje dług po terminie przedawnienia, nie wznawia to biegu tego terminu. Uznanie długu stanowi istotny dla wierzycieli instrument w dochodzeniu należności, jednakże warto uzyskać uznanie długu zanim roszczenie się przedawni. To, kiedy następuje uznanie długu, wpływa na to, czy bieg przedawnienia zostanie przerwany.
Zabezpieczenie (zajęcie kont bankowych dłużnika)
Oprócz tego, że uznanie długu przerywa bieg przedawnienia, to oświadczenie dłużnika o uznaniu długu stanowi podstawę do szybszego zabezpieczenia pieniędzy, których nie zapłacił dłużnik.
W jaki sposób?
Uznanie długu zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, stanowi podstawę wydania przez sąd nakazu zapłaty w trybie nakazowym. Jeśli sąd wyda taki nakaz zapłaty, wówczas uznanie długu faktycznie ułatwia egzekucję. Jeżeli po złożeniu pozwu i załączeniu do niego uznania długu, sąd wyda nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, możemy na tej podstawie wysłać do komornika wniosek o zabezpieczenie.
Komornik dokonuje wówczas zajęcia rachunku bankowego dłużnika do wysokości kwoty, o którą wierzyciel pozwał dłużnika. W razie wygrania sprawy, możemy otrzymać zabezpieczoną kwotę od komornika. Uznanie długu oznacza zatem możliwość zajęcia środków przed wygraniem procesu, a następnie szybsze postępowanie egzekucyjne.
Uznanie długu a uznanie powództwa
Uznanie powództwa to coś innego niż instytucja uznania długu. W tym pierwszym przypadku, to podczas postępowania sądowego (po złożeniu pozwu w sądzie), pozwany oświadcza, że uznaje powództwo, a tym samym, akceptuje roszczenie, z którym wystąpił powód. W konsekwencji, sąd zobowiązany jest do uwzględnienia powództwa.
Rodzaje uznania długu
Zarówno uznanie długu właściwe, jak i niewłaściwe, mają te same skutki. Inna jest jednak forma uznania długu, a tym samym, w niektórych przypadkach trudniejsze może być udowodnienie przed sądem z czego uznanie długu wynika.
Właściwe uznanie długu
Uznanie długu właściwe to uznanie w formie umowy zawartej między wierzycielem, a dłużnikiem. Uznanie takie może mieć również formę pisemnego oświadczenia, zgodnie z podanym wyżej wzorem uznania długu. Taka forma to najlepszy wyraz uznania długu, który nie sprawia problemów z udowodnieniem świadomości istnienia długu przez dłużnika. Wystarczy w sądzie okazać dokument – umowę lub podpisane oświadczenie.
Niewłaściwe uznanie długu - czyli jak przyjąć, że dłużnik uznał zadłużenie
Uznanie niewłaściwe roszczenia to każde zachowanie dłużnika wobec wierzyciela, z którego wynika jego świadomość istnienia długu. Uznanie niewłaściwe to tzw. oświadczenie wiedzy dłużnika, że wie on o istnieniu długu.
Może to być pośrednie uznanie długu (bez wyrażenia wprost), np.:
prośba o rozłożenie długu na raty
prośba o zmianę terminu płatności
spłata długu w części
prośba o zwolnienie z długu
Rodzaje uznania długu w sposób niewłaściwe mogą przybrać dowolną formę. Musi z nich płynąć jeden wniosek, dłużnik wie, że ciąży na nim dług. Może to być zarówno pismo, wiadomość e-mail, jak i zachowanie dłużnika wobec wierzyciela, z którego może wynikać jego wiedza o długu.
Jeżeli z kolei dłużnik złoży tzw. oświadczenie wiedzy w stylu „wiem, że wiszę Ci kasę”, sąd może uznać, że nie jest to wystarczające uznanie.
Niewłaściwe uznanie długu a konsekwencje dla wierzyciela
Uznanie długu właściwe i niewłaściwe wywołują takie same skutki. Oba mają na celu oddalenie w czasie przedawnienia roszczenia poprzez przerwanie biegu przedawnienia. Po dokonaniu uznania długu, termin przedawnienia zaczyna biec od nowa.
Zarówno uznanie niewłaściwe, jak i właściwe, mają więc te same skutki. Różnią się jedynie formą.
Potrzebujesz porady w sprawie uznania długu?
Skontaktuj się z nami, a znajdziemy najlepsze rozwiązanie w Twojej sytacji.
Zarzut przedawnienia a niewłaściwe uznanie
Jak już wiesz, uznanie długu powoduje przerwanie biegu przedawnienia, który biegnie na nowo od momentu uznania długu. Jeżeli więc, wierzyciel pozwie dłużnika przed upływem przedawnienia, dłużnik nie będzie mógł podnosić w procesie zarzutu przedawnienia.
Przykład nr 1
Spółka ABC Sp. z o.o. sprzedała spółce DEF Sp. z o.o. ręczniki za kwotę 5.000 zł. Zgodnie z fakturą, płatność miała nastąpić do 01 października 2024 roku. Jak już wiesz, w naszym przykładzie, roszczenie przedawni się więc z końcem 2026 roku. Jeśli spółka ABC Sp. z o.o. pozwie spółkę DEF Sp. z o.o. do 31 grudnia 2026 roku, wszystko będzie w porządku. Jeżeli jednak pozew zostałby wysłany 01 stycznia 2017 roku, pozwana DEF Sp. z o.o. mogłaby w toku postępowania podnieść tzw. zarzut przedawnienia. W naszym przykładzie, w tej sytuacji sąd będzie musiał oddalić pozew spółki ABC Sp. z o.o. z uwagi na przedawnienie roszczenia.
Przykład nr 2
Spółka ABC Sp. z o.o. sprzedała spółce DEF Sp. z o.o. ręczniki za kwotę 5.000 zł. Zgodnie z fakturą, płatność miała nastąpić do 01 października 2024 roku. Jak już wiesz, w naszym przykładzie, roszczenie przedawni się więc z końcem 2026 roku. W międzyczasie, 01 czerwca 2026 roku, prezesi spółek zawarli umowę dotyczącą uznania długu. Spółka ABC Sp. z o.o. pozwała spółkę DEF Sp. z o.o. 01 stycznia 2017 roku. Pozwana spółka podniosła zarzut przedawnienia. Tym razem, sąd w wyroku stwierdził, że zarzut okazał się nietrafiony, ponieważ uznanie długu z 01 czerwca 2026 roku przerwało bieg przedawnienia. Nowy termin przedawnienia upłynie z końcem 2028 roku. Spółka ABC Sp. z o.o. może zatem złożyć pozew do końca 2028 roku.
Gdzie leży problem?
Jeżeli przed upływem terminu przedawnienia, doszło do właściwego uznania roszczenia, tj. w drodze umowy albo oświadczenia dłużnika, zarzut przedawnienia będzie chybiony.
Problem może pojawić się w razie uznania niewłaściwego roszczenia. Kiedy to może nastąpić? Np. gdyby w przykładzie numer 2, zamiast umowy o uznaniu długu, prezes spółki DEF Sp. z o.o. przelałby spółce ABC Sp. z o.o. kwotę 1.000 zł, nie pisząc w tytule przelewu za co płaci. Jeżeli między spółkami byłyby jeszcze inne transakcje, spółka ABC miałaby problem udowodnić, że ta częściowa zapłata to uznanie długu. Musiałaby bowiem w jakiś sposób wykazać, że ten przelew dotyczył konkretnej faktury.
Uzyskanie uznania długu w praktyce może rodzić trudności. Uznanie długu złożone wprost w umowie albo na piśmie załatwia problem. Jednak, nie zawsze dłużnik chce coś podpisywać, a wtedy uznanie musi być interpretowane z jego zachowania. W takiej sytuacji, to sąd oceni czy uznanie długu faktycznie miało miejsce.
Jak uzyskać uznanie długu od dłużnika?
Jak już sobie powiedzieliśmy, uznanie długu występuje w różnych formach. Dłużnik uznaje dług np. w umowie, w oświadczeniu albo prosi o rozbicie płatności na raty. Nie zawsze jednak dłużnik chce współpracować i sprezentować wierzycielowi uznanie roszczenia. Niestety, prawo nie przewiduje sposobów wymuszenia uznania długu. Uznanie długu zgodnie z życzeniem wierzyciela może być kłopotliwe.
Pierwsza opcja to oczywiście propozycja zawarcia porozumienia o uznaniu długu. Takie uznanie długu stanowi wyraz woli współpracy ze strony dłużnika. Jeśli dłużnik nie płaci, ale deklaruje zapłatę, możesz porozmawiać z nim na temat uznania długu i podpisania porozumienia.
Na rynku spotyka się jednak różne praktyki. Firmy windykacyjne często działając w imieniu wierzycieli, wysyłają do dłużników prośby o potwierdzenie salda. Jest to dokument, na którym wymienione są zaległości dłużnika wraz z oświadczeniem, że dłużnik uznaje dług. Do uznania długu dochodzi po zwrotnym odesłaniu takiego potwierdzenia salda z podpisem dłużnika.
Pamiętaj jednak, że uznanie długu musi podpisać osoba reprezentująca dany podmiot. W przypadku spółek będzie to prezes zarządu.
Potwierdzenie salda przez pracownika dłużnika-osoby prawnej, który nie jest osobą uprawnioną do reprezentacji dłużnika, nie stanowi uznania [Wyrok Sądu Najwyższego z 26.4.1995 roku, sygn. akt III CZP 39/95].
Kwestionowanie uznania długu - czy takie oświadczenie woli można wzruszyć?
Co do zasady, dłużnik nie może wycofać się z uznania. Uznanie długu wiąże od momentu jego złożenia.
Wyjątkiem są sytuacje, w których:
do uznania długu doszło w wyniku błędu
do uznania długu doszło pod wpływem groźby
do uznania długu dochodzi pod wpływem podstępu
W przypadku błędu, dłużnik ma rok od momentu wykrycia błędu na uchylenie się od skutków uznania długu. W przypadku groźby, rok od momentu, gdy ustał stan obawy.
Jak możemy Ci pomóc?
- pomagamy wierzycielom sformułować zapisy uznania długu, tak aby były skuteczne
- prowadzimy sprawy o zapłatę w oparciu o uznanie długu oraz sprawy o zabezpieczenie
- doradzamy, jakie rozwiązanie będzie najlepsze w Twojej sytuacji
